کوردی باش و کوردی خراپ!

لەلایەن ستاندار Posted on 198 جار بینراوە 0 سەرنج
147

ئومید ناسح جیهانی

دوژمنانی کورد هەمیشە بەرامبەر بە هەڵوێست و تێکۆشانی کورد دوو دەستەواژە بەکاردێنن ئەوانیش دەستەواژەی “کوردی باش” و “کوردی خراپ”ە.

مەبەست لە کوردی خراپ هەموو ئەو پێشمەرگە و گەریلا و شەرڤان و سەرکردە و کەسایەتییە سیاسی و چالاکانەی کوردە کە دژی داگیرکاری و پاکتاوی نەژادی کورد دەجەنگ و ڕێگە بە ژێردەستەیی کورد نادەن و تێکۆشانێکی مەزن بەڕێوەدەبەن، ئەمانە لە ڕوانگەی دوژمنانەوە کوردی خراپ و تیرۆرست و گێرەشێوێنن و دژی سنور و دەستور و یاسا و یەک ئاڵا و یەک دەوڵەت و یەک زمان و یەک نەتەوەن.

هەرچی کوردی باشە لە ڕوانگەی دوژمنانەوە هەموو ئەو کوردانەن کە لە پێناو ئیمتیازێکی کەسی و خێڵاکی و بنەماڵەیی و حیزبی دا، دەست بەرداری ناسنامەیی نەتەوەیی خۆیان بوون، نکۆڵی لە نەتەوەکەیان دەکەن لە سەر خاکی خۆیان، و بوونە بە جاش و گوندپارێز و جەیشی شەعبی و فەوجی خەفیفە و پاسدار و جەندرمە و مستەشار و ئەندام پەڕلەمان و وەزیر و کاربەدەست، و بەشدارن لە داگیرکاری و جینۆساید و پاکتاوی نەژادی نەتەوەکەیان.

لەڕاستیدا کە مەسەلەکە هاتە سەر قڕکردن و پاکتاوی ڕەگەزی کورد، ئەوە هەردوو جۆرە کوردەکە “کوردی باش، کوردی خراپ” لە ڕوانگەی دوژمنانەوە قابیلی کوشتن و سڕینەوەن با باوەڕیشیان بە سەرداری دوژمن و ژێردەستەیی میللەتەکەی خۆشیان هەبێت. لێرەدا بۆ بەڵگەی قسەکانمان نموونەیەکی مێژوویی باس دەکەین.

ساڵی 1923 نوێنه‌ری‌ توركیا له ڕێككه‌وتنامەی ‌”لۆزان” كه‌ ویستیان ڕێككه‌وتننامه‌‌ له‌گه‌ڵ نوێنه‌رانی‌ وڵاتانی‌ ئه‌وروپادا واژۆ بكه‌ن، ڕووبه‌ڕووی‌ به‌رهه‌ڵستی‌ نوێنه‌رانی وڵاتانی‌ ئه‌وروپا بوونه‌ته‌وه‌، نوێنه‌رانی ئه‌وروپا رازی‌ نه‌بوون رێككه‌وتننامه‌كه‌ واژۆ بكه‌ن، ووتیان له‌خۆرهه‌ڵاتی‌ توركیا، كورد و خاكی كورد هه‌یه‌، ئه‌گه‌ر ئێمه‌ رێككه‌وتننامه‌كه‌ واژۆ بكه‌ین كورده‌كان چیان به‌سه‌ردێت؟
وه‌فده‌كه‌ی‌ توركیا له‌وه‌ڵامدا وتیان: توركیا به‌ته‌نها ده‌وڵه‌تی‌ توركه‌كان نییه‌، به‌ڵكو توركیا بۆ كورد و توركه،‌ ئه‌م دوو گه‌له‌ بڕیاریانداوه‌ پێكه‌وه‌ بژین، به‌ڵام ئه‌وكات نوێنه‌رانی ئه‌وروپا به‌م قسانه‌ی وه‌فدی توركیا باوه‌ڕیان نه‌كرد.
سه‌رۆكی‌ وه‌فدی‌ توركیا له‌و ڕێككه‌وتنه‌ “عیسمه‌ت پاشا” هاواری بۆ مسته‌فا كه‌مال ئه‌تاتورك برد و وتی: “ئه‌گه‌ر فریا نه‌كه‌ویت ده‌وڵه‌تی كوردی دروست بووه‌، ده‌بێت كارێكی وا بكه‌یت بۆ ئه‌وروپییه‌كان بیسه‌لمێنێت كه‌ كورد و تورك پێكه‌وه‌ ده‌ژین بۆئه‌وه‌ی په‌یماننامه‌ی (سییڤه‌ر) هه‌ڵبوه‌شێنینه‌وه”‌.
مسته‌فا كه‌مال ئه‌تاتورك بانگی كوردێكی شاری ده‌رسیمی كرد ناوی”حه‌سه‌ن خه‌یری‌” بوو، داوای‌ لێكرد رۆژی‌ دوایی به‌رگی‌ كوردی‌ بپۆشێت و له‌گه‌ڵی‌ بچێت بۆ په‌رله‌مان بۆ ئه‌وه‌ی‌ پیشانی‌ رۆژنامه‌نووسان و وه‌فدی‌ وڵاتانی‌ دیكه‌ بدات كه‌ حكومه‌تی‌ توركیا كورد و به‌رگی‌ نه‌ته‌وه‌یی و زمان و كه‌لتووری‌ كوردانی‌ په‌سه‌ند كردووه‌.
ژنه‌كه‌ی حه‌سه‌ن خه‌یری زۆر لێی ده‌پاڕێته‌وه‌ كه‌ ئه‌و كاره‌ نه‌كات و خیانه‌ت له‌ گه‌لی كورد نه‌كات، به‌ڵام حه‌سه‌ن خه‌یری به‌گوێی ناكات.
چه‌ند جارێك “حه‌سه‌ن خه‌یری‌” به‌جلی كوردییه‌وه‌ ده‌چوو بۆ په‌رله‌مانی توركیا و هاواری ده‌كرد كه‌ كورده‌كان نایانه‌وێت جیاببنه‌وه‌. پاشان ئه‌تاتورك داوای‌ لێكرد ته‌له‌گرافێكی‌ له‌و جۆره‌ ره‌وانه‌ی‌ “لۆزان” بكات، حه‌سه‌ن خه‌یری‌ به‌گوێی‌ كردو به‌ڵگه‌ی‌ حاشاهه‌ڵنه‌گری‌ دایه‌ ده‌ست هه‌موو نوێنه‌رانی ڕێككه‌وتننامەی “لۆزان” لەبەرئەوەه‌ ئه‌وانیش رێككه‌وتننامه‌كه‌یان واژۆ كرد و ده‌وڵه‌تی كوردی درووست نه‌بو.
پاش ماوه‌یه‌كی‌ كه‌م به‌فه‌رمانی ئه‌تاتۆرك “حه‌سه‌ن خه‌یری‌” ده‌ستگیركراو ره‌وانه‌ی‌ دادگای‌ ئیستیقلال كرا، له‌ دادگا “حەسەن خه‌یری” به‌جوداخوازی‌ و له‌به‌ركردنی جلی كوردی له‌ناو په‌رله‌مان تاوانبار كرا، هه‌رچه‌ند حه‌سه‌ن خه‌یری‌ گوتی‌: من ئه‌و كاره‌م بۆ ڕێگریكردن له‌ سه‌ربه‌خۆیی كورد كرد و ته‌له‌گرافم نارد بۆ لۆزان و ڕێككه‌وتنامەی “سییڤه‌ر”م هه‌ڵوه‌شانده‌وه‌. دادگاش له‌وه‌ڵامدا وتی‌: ده‌زانین ڕێگریت كرد له‌ سه‌ربه‌خۆیی كورد، به‌ڵام ‌له‌به‌ركردنی جلی كوردی له‌ناو په‌رله‌مانی‌ توركیا پێشێلكردنی ده‌ستوره‌، دادگا حوكمی له‌سێداره‌دانی سه‌پاند به‌سه‌ر حه‌سه‌ن خه‌یری‌ دا.
سه‌ره‌نجام لێیان پرسی دوا خواستت چییه‌؟ حه‌سه‌ن خه‌یری‌ هاواری‌ كردو گوتی‌: له‌شوێنێكدا به‌خاكم بسپێرن “قه‌بره‌كه‌م” له‌ سه‌ر ڕێگای كورده‌كان بێت بۆ ئه‌وه‌ی‌ هه‌ر كوردێك قه‌بره‌كه‌م ببینێت و تف بارانم بكات.

لە ڕۆژگاری ئەمڕۆشماندا بارودۆخەکە هەمان شتە، کوردی باش و خراپ دەبێت پاکتاو بکرێت. ئێستا کە تورکیا لە باکوری کوردستان سەرۆک شارەوانییە هەڵبژێردراوەکان دەگۆڕێت بە قەیوم و سەرکردەکان و سیاسەتمەداران و پەڕلەمانتاران و خەڵکە نەتەوەییەکەی کورد لە باکوری کوردستان زیندان دەکات و شار و گوندەکان بە تورکی دەکات، و پەلاماری خۆرئاوای کوردستان دەدات و جینۆسایدی دەکات لەبەرئەوەیە بە نەزەری تورکیا کوردە خراپ و تیرۆرستەکە هێزی هەیە خۆی دەپارێزێت و خۆبەڕێۆەبەری دیموکراتی بنیادناوە و سیتمێکی دیموکراسی و جەوهەری به ڕوومەتی بنیاد ناوە. لەڕاستیدا دوای پاکتاوی کوردە خراپەکان، نۆرەی کوردە باشەکانیش دێت، هەروەکو ئەوەی کە ئەردۆغان لە پەڕلەمانی تورکیا هەڕەشەی لە ناوبردنیانی کرد و وتی هاوکاری تیرۆرستەکان دەکەن.

ڕۆژی 13/10/2019/ ئەردۆغان لە کۆبونەوەی لیستی ئاکەپەی پەڕلەمان دا وتی: “ئەگەر سووریا لە ھەقیان بھاتایە (مەبەست پەیەدەو ئیدارەی کوردییە)، ئیشەکەمان ئاسان بوو، بەڵام بەداخەوە، سوریا لە دۆخێکی وادا نییە. با ئەوەشتان پێ بڵێم لە عێراقیشدا ھەمان شتە. لەعێراقیشدا دۆخەکە وێرانە. کە لەگەڵ عێراقدا قسە دەکەین، ڕووبەڕوو شتێکمان پێ دەڵێن، بەڵام بەداخەوە لە پاشملە لێدوانی جیاواز دەدەن. ئێستا ئەوەتا لێدوانی جیاوازی ئەم چەند رۆژە ببینن. کاتێک ئەوان دەکەونە تەنگانەوە. پەنا بۆ من دێنن، ئێمە لایەنی ئەوان دەگرین. کەچی دەبینین ئەوان لایەنی تیرۆریستەکان دەگرن. بۆچی؟ چونکە کوردن”.

هەڕەشەکەی ئەردۆغان لە و حیزب و بنەماڵە و کوردە باشانەیە! کە ڕێکەوتنی نەوتی پەنجا ساڵەیان لەگەڵ تورکیا هەیە. هەڕەشەکە لەو کوردە باشانەیە سوپای تورکیایان هێناوەتە باشوری کوردستان و پاسەوانیان دەکەن. هەڕەشەکە لەو کوردە باشانەیە! کە لە ناو سلێمانی و هەولێردا پیلانگێڕییان بۆ دەکەن بۆ لە ناوبردنی کوردە تیرۆرستەکان!. هەڕەشەکە لەو کوردە باشانەیە! کە گەمارۆی کەمپی مەخموریان داوە. هەڕەشەکە لەو حیزب و بنەماڵە و کوردە باشانەیە! کە دەچوونە تورکیا و بانگەشەی هەڵبژاردنیان بۆ ئەردۆغان دەکرد. هەڕەشەکە لەو کەناڵە باشانەیە! کە بیست و چوار کاتژمێریان تەرخانکردبوو بۆ بانگەشەی هەڵبژاردنی ئاکەپە. هەڕەشەکە لەو مەلا و مێزەر بەسەرە کوردە باشانەیە! کە بانگەشەی داداپەروەری و ئیسلام پارێزی ئەردۆغانیان دەکرد.

هەڕەشەکەی ئەردۆغان لەو حیزب و کەناڵ و کوردە باشانەیە! دەیانگوت: پیاوی دەست بە دەست نوێژ. دەیانگوت: خەلیفە و سوڵتانی مسوڵمانان. دەیانگوت: ئەردۆغان کاریزماترین سەرکردەی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست.
هەڕەشەکە لەو حیزب و کەسایەتی و بنەماڵە کوردە باشانەیە! کە چەندین زانکۆ و خوێندنگای تورکیان هێناوەتە باشوری کوردستان بۆ پەروەردەکردنی تاکی کوردی بە کەلتور و فەرهەنگی تورکی مەغۆلی. هەڕەشەکە لەو کەناڵە کوردییە باشانەیە! کە درامای تورکی وەکو ژەهر دەرخواری کۆمەڵگای کوردی دەکەن. هەڕەشەکە لەو نوسەرە ئیسلامییە کوردییە باشانەیە! کە کتێبی تورکی وەردەگێڕنە سەر زمانی کوردی و فەرهەنگی کوردی ژەهر ڕێژ دەکەن.

تەنیا ئەم “کوردە خراپانە! ” دەتوانن ڕووبەڕووی دوژمنان و داگیرکەران ببنەوە و تێکۆشان پێشبخەن، “پەروین بوڵدان” هاوسەرۆکی گشتی هەدەپە لە کۆبونەوەی پەرلەمانی تورکیادا وتی:

“کێشەی ئێوە تەنها کوردبونی ئێمەیە. بەراست ئێوە فەتحی کوێ دەکەن؟
هەمیشە دێن و دەڵێن ئێمە کێشەمان لەگەڵ کوردەکاندا نیە،کوردەکان دوژمنی ئێمە نین، ئێمە شەڕ لەگەڵ کوردەکاندا ناکەین! بەڵام ئەوەتا ھۆکاری چونتان بۆ باکوری سوریا تەنها کوردەکانن! ئەو زەوی و ماڵانەی کە وێرانی ئەکەن دیسانەوە موڵکی کوردەکانە! ئەوانەی کە ھەوڵدەدەن لەدەسەڵات دووریان بخەنەوە دیسانەوە کوردەکانن! ئەو باخ و باخچە و ماڵانەی کە تەسلیمی چەتەکانی دەکەن دیسانەوە موڵکی کوردەکانە! ئەو بۆمبانەی کە دەیبارێنن بەسەر کوردەکاندا ئەیبارێنن! قەیومە دزەکانی شارەوانیەکان لە شوێنی کوردەکانتان داناون! ئەو سەرۆک شارەوانیانەی کە دەستبەسەرتان کردوون کوردەکانن!. دوای ئەوەش دێن و بە بێ ئەوەی شەرم بکەن ئەڵێن لەگەڵ کوردەکان کێشەمان نیە!”.
“دواتر دێن و دەتانەوێت به‌ بەکارهێنانی دەستەواژەی به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی تیرۆر شه‌رعیه‌ت بده‌ن بەهه‌وڵی داگیركارییەکەتان‌، به‌ڵام ئێمه‌ ده‌زانین كه‌ ئه‌وه‌ی ئێوه ئێستا دەیکەن، به‌ درێژایی مێژو لەدژمان كردوتانه، ئەمە تەنها‌ به‌ره‌نگاربونه‌وه‌ی كوردانه‌. ئەی ئه‌گه‌ر ئامانجات‌ هه‌وڵی داگیركردن نییە، ئه‌م وشەی (فه‌تح)ه‌ چییه‌ له‌سه‌ر زمانتان؟ ئەرێ بەراست ئێوە بۆ كوێ ده‌چن؟ بۆ فه‌تحكردنی خاكی كێ؟ دەتانەوێ بە فەتحکردن كێ له‌سه‌ر خاكی كێ ده‌ربکه‌‌ن؟ “.

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *