با کەرکوک بکەینە خاڵی کۆکەرەوە نەک پەرتبوون

لەلایەن ستاندار Posted on 208 جار بینراوە 0 سەرنج
nawzad muhandes

نەوادی موھەندیس

• لەچوارچێوەی ئەم نوسینەمدا دەربارەی کەرکوک و گرنگیەکەی وەک بەشێکی دانەبڕاو لە جەستە و لاشەی کوردستانی گەورە،نامەوێت بگەڕێمەوە ڕابووردووی دوور و نزیک و ناشمەوێت برینەکان ھەڵبدەمەوە و گەرەکیشم نیە لاپەڕە ڕەش و خوێناویەکان و پڕ لەململانێ ناڕەواکانی نێوان سەرکردە و ھێزە سیاسیەکانی ڕابووردوو پەڕە پەڕە بکەم،بەڵکو گەرەکمە لە ئێستاوە و لەخاڵی چەقبەستووی نزیکەی ٢ ساڵەوە دەستپێبکەم و ھەنگاوێکیش بەرەو ئایندەیەکی ڕۆشنتر ھەڵنێم.
• کەرکوک شارێکی کوردستانیە و دەکەوێتە چوارچێوەی جوگرافیا مێژووکردەکەی کەی باشوری کوردستانەوە ،بەڵام تەواو کورد نشین نەبوە و نیشە و لە ئایندەشدا نابێت،بۆیە ئەرکی کورد و ھەموو پێکھاتەکانی تری عەرەب و تورکومان و کلدۆ ئاشوریەکانە پێکەوە بگەڕێن بە شێوێن چارەسەرێکی گونجاودا بۆ ئەوەی بەردەوامی بە ژیان و مان و بونی خۆیان بدەن لەو شارەدا،وەکو نمونەیەکی پێکەوەژیانی نەتەوە و ئاین و ئاینزا جیاوازەکان،با ھەموان پێکەوە وڵاتێکی وەکو سویسرای ناوجەرگەی ئەوروپا بکەینە نمونە بۆ پێکەوە ژیان کە ٥ نەتەوە و زمان و کەلتور و بەرژەوەندی جیاوازی تیادا دەژی،بەڵام بەبێ ئەوەی تائێستا بچوکترین ناکۆکی و ململانێی توند لە نێوانیاندا ڕوویدابێت،نەک ھەر ئەوە بەڵکو نمونەیەکی گەشە لەھەموو دونیادا بۆ پێکەوە ژیان و ئاشتی و ئارامیش.
• جا باکورد وەک نەتەوەیەکی گەورە و زۆر و وەکو ئەوەی کە کەرکوک کەوتۆتە جوگرافیای کوردستانەوە و وەک خاوەنی ڕاستەقینەو خەمخۆری شارەکە لەدێر زەمانەوە و وەک ئەوەی کە قوربانیەکی زۆر و گەورەی داوە لە پێناو مانەوەو بەزیندوو ھێشتنەوەی شارەکەدا لە ١٠٠ ساڵی ڕابووردوودا،با لەخۆیەوە دەستپێبکات،با ھێز و سەرکردە و پارتە سیاسیەکان ڕابووردوو لەبیر بکەن و بەرەو ئایندە بڕوانن و ھەنگاو ھەڵنێن،با ھەریەکەیان کەمێک دوور بکەونەوە لە بەرژەوەندی تەسکی حیزبی و ئیمتیازاتی پلە و پۆستەکان،با ھەمووان گیانی کوردایەتیەکی ڕاستەقینە پاڵنەریان بێت بۆ ڕێککەوتن و لێکنزیکبونەوە و دۆزینەوەی چارەسەری ھەموو کێشە و ناکۆکیەکانی کە ٢ ساڵە کەرکوک و کەرکوکیەکان بونەتە قوربانی سەرەکی.با ھیچ لایەک ئەوی تر تاوانبار نەکات بە خیانەت و وڵاتفرۆشی و دەستێکەڵکردن لەگەڵ دوژمناندا،چونکە بەداخەوە مێژوو و ڕابووردووی کەم ھێز و سەرکردەی سیاسی ھەیە بەدوور بێت لەو کارانە،بۆیە گەر دەتانەوێت کەرکوک بگەڕێتەوە باوەشی دایکی کوردستانی نیشتیمان و کەرکوک ببێتەوە بە دڵ و قودسەکەی کوردستان،دەی لە بەیانی زووتر نیە کە ھەردوو لایەنی سیاسی یەکێتی و پارتی ڕێکبکەون و کێشەی دانانی فەرمانبەرێک بەناویشانی((پارێزگار))مەکەنە خاڵی چەقبەستن و لێکدورکەوتنەوە و دڕدۆنگی و لێکدابڕانی زیاتر،دەی حیزبە سیاسیەکانی تری کوردستانی لەکەرکوک ئێوەش پاڵپشت و پشتیوان بن لەدۆزینەوەی ڕێگا چارەسەرێکدا،نەک وەک ئێستا تەنھا تەماشاکەر و دوورە پەرێز بن،چونکە کەرکوک بۆ ھەموانە و بەشی ھەموانی پێوەیە و ھەموانیش بە ڕاست بێت یان نا لەقۆناغی خەباتەکانتاندا کەرکوک و جێگەکانی تری ناوچە دابڕاوەکانتان کردۆتە دروشمی ھەڵمەتی ھەڵبژاردنەکان و دەنگتان پێوە کۆکردۆتەوە،جا باھەریەکەتان بەھێندەی قەوارە و قورسایی و جەماوەری خۆی لەکەرکوکدا ھەوڵ و ھیمەتی چارەسەریش بدات.
• با پێکەوە پارتی و یەکێتی کەرکوک و کێشە و گرفتەکانی بکەنە خاڵی کۆکردنەوە و لێکتێگەیشتنی زیاتر لە نێوانیاندا نەک بیکەنە خاڵی زیاتری پەرتەوازەبوون و لێکدابڕان.چونکە کەرکوک زۆری ھەیە بەسەر ھەمووانەوە و ھەموانیش ئەرکیانە تا دەتوانن پارێزگاری لێبکەن.
• پرسیار لێرەدا ئەوەیە ،بۆچی کەرکوک بۆ کورد و کوردستان گرنگە؟ بۆچی لەم قۆناغەدا لەھەموو کات گرنگتر و ھەستیارترە؟ئایا دەکرێت بەسانایی واز لەکەرکوک بھێنرێت؟یان دروشمە دێرینەکەی خەباتی شاخ و دوای ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١ بڵێینەوە ((یا کەرکوک و خانەقین یا تاماوین دەجەنگین))؟
• کەرکوک ھەر لەمێژەوە گرنگی جوگرافیایی و مێژوویی ھەبوە و تا ئێستاش ھەر ماویەتی، لەڕووی سیاسی و ئابوری و ئەمنیەوە گەلێک گرنگە،بەگەڕانەوەی کەرکوک بۆ سەر ھەرێمی کوردستان و تەواوی ناوچە دابڕێنراوەکانی تری کوردستانی باشوور لەڕووی ڕووبەری زەویەوە فراوانتر و پانتر دەبێت و دەگاتە نزیکەی ٩٠ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە کە ئەمە بۆخۆی دەبێتە لەمپەڕێکی ئەمنی بۆ تەواوی باشوری کوردستان و لەڕووی سیاسی و ئابوریشەوە کوردستان بەھێزتر دەبێت نەک وەک ئێستا ڕووبەری ھەرێم تەنھا دەگاتە نزیکەی ٤٥ ھەزار کیلۆمەتری چوارگۆشە،لەم قۆناغەدا گرنگی و کاریگەری کەرکوک زیاتر وەدەرکەوتوە بۆ ھەموان لە کورد و عەرەب و تورکومان و مەسیحیەکانیش،چونکە :
١. کەرکوک شارێکی گەورە و گرنگە لە ڕووی سیاسی و ئابوریەوە،بەھۆی ئەوەی کە لە ڕووی سیاسیەوە پێکھاتەی جیاوازی نەتەوەیی و ئاینی و مەزھەبی جیاوازی تیادایە و ھەر لایەک زۆرینە بێت و باڵادەست بێت ئەوا وەکو ئەوە وایە کە عێراقێکی بچوککراوەی لە ژێر دەستدا بێت. و لەڕووی ئابوریشەوە دەوڵەمەندی خاکی کەرکوک لە سەرزەوی و ژێر زەویەکەی بەنەوت و غازی سروشتی و کانزای گرانبەھای تر لە ھیچ لایەک شاراوە نیەوە و کەرکوک لای ھەر لایەک بێت دەتوانێت بناغەی ئابوریەکی بەھێز و خۆشگوزەرانی و گەشەو پێشکەوتن وەدیبھێنێت.
٢. لەڕووی ئەمنیەوە،کەرکوک زۆر بایەخدارە،چ بۆ ھەرێمی کوردستان چ بۆ عێراق وەکو دەوڵەتی مەرکەزی،چونکە ئەمن و ئاسایشی ھیچ لایەکیان مسۆگەر نابێت بەبێ کۆنتڕۆڵکردنی شاری کەرکوک،بۆیە ھەر لایەک ھەوڵدەدات کەرکوک لەلای خۆی بھێڵیێتەوە.
٣. کەرکوک بۆتە جێگەی تەماع و چاوتێبڕینی دەوڵەتی عێراق و ھەرێمی کوردستان لەناوخۆ و دواتر تورکیا و ئێران لەناوچەکە و دورتریش بۆ زلھێزەکانی ڕوسیا و ئەمریکا و بەریتانیشـ ،کە ھەموان گەرەکیانە بەشێک یان جێپێیەکیان ھەبێت لەکەرکوکدا و بتوانن کۆنتڕۆڵی بکەن و بەرژەوەندیە سیاسی و ئابوریەکانیشیان بپارێزن.
٤. کەرکوک بۆ کورد لەھەموان گرنگترە،چ لەڕووی سیاسی یان ئابوری ، یان ئەمنیەوە بێت یان لەڕووی مێژوو و جوگرافیاشەوە بێت،بۆیە باڵادەستبوونی کورد لەکەرکوک خەون و خەیاڵەکانی کورد لەسەر زەمینەی واقع دەچەسپێنێت و مافە ڕەوا مێژوویەکانی بۆ دەگەڕێنێتەوە.
٥. لەساڵی ٢٠٢٠دا لەکەرکوک و تەواوی عێراقدا ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکان سازدەدرێت و لەھەمان ساڵیشدا سەرژمێری گشتی دانیشتوانیش ئەنجام دەدرێت،کە ھەردوو پڕۆسەکە دەھێنێت کە کورد لەنێوخۆی خۆیدا تەبا و برا و یەکگرتوو بن بۆ ئەوەی پارێزگارێکی کورد ھەڵببژێرن و دیاریبکەن و خزمەت بەتەواوی کەرکوک کەرکوکیەکان و کوردستانیش بکات و نمایندەی تایبەتی ھیچ حیزب و سەرکردەیەکیش نەبێت.بۆیە گەرەکە پارتی و یەکێتی چۆن لەبەغداد کێشەی وەزیری دادیان بەبێدەنگی و ھێمنی و دوور لە گرژی و دەمارگیری و بیری تەسکی حیزبایەتی چارەسەرکرد و بوە مایەی دڵخۆشی ھەموان ئاوھاش دەتوانن بەڕێکەوتنی نێوانیان و لەگەڵیشیدا پێکھاتەکانی تر کێشەی پارێزگاری کەرکوکیش چارەسەر بکەن و لەکۆتایشدا ھەموان براوە و دوژمن دۆڕاو دەبێت.
• بۆیە لەبەر ئەم ھۆکارانە ناکرێت بەسانایی دەست لەکەرکوک ھەڵبگرین و پشتی تێبکەین و بیخەینە دەستی قەدەر و چارەنوسێکی نادیارەوە و بیکەینە قوربانی ململانێ ناڕەواکانمان، ولەسەر سینیەکی زێڕین پێشکەشی نەیارانی کورد و کوردستانی بکەین و دواتریش فرمێسکی پەشیمانی بۆ ھەڵڕێژین و دروشمە دێرینەکە بڵێینەوە و تادوا تنۆکی خۆێنی نەوەکانیشمان ھەر لە خەباتی خوێناویدا بین،لەکاتێکدا لەئێستادا زۆر بەسانایی دەتوانین دوور لە جەنگ و خوێنڕشتن کەرکوک و تەواوی ناوچەکانی تریش وەدەستبێنینەوە گەر:
١. دەستور بکەینە بنەما و ھەوڵی جدی بدەین بۆ جێبەجێکردنی مادەی ١٤٠ی دەستور ئەوەش بە یەک و یەکگرتوویی و بەھێزی و تەبایی دەبێت لە نێوان ھەموو ھێزە سیاسیەکان چ لەکوردستان و چ لە بەغداش.
٢. یەک و یەکگرتووی و ھاوپەیمانی نێوان ھەموو لایەنە سیاسیە کوردیەکان و بەتایبەتیش حیزبە دەسەڵاتدارەکانی کوردستان کە خۆی لە پارتی و یەکێتیدا دەبینێتەوە وەک دوو حیزبی خاوەن ھێز و نفوز و ئابوری و جەماوەری گەورە دەتوانرێت زۆرێک لە کێشەکان چارەسەر بکرێن بەقازانجی کورد و کوردستان.
٣. دەسەڵاتدارانی کوردستان بگەڕێنەوە بۆلای جەماوەر و متمانەی گەلەکەمان وەدەستبێنەوە و حکومەت و دەسەڵاتێکی شەفاف و بەھێز و یەکگرتوو پێکەوەبنێن .
٤. ھەوڵی خۆشگوزەرانی و دابینکردنی ھەلی کار و یەکسانی و وەکیەکی و دادپەروەری بدەن لەھەموو بوارەکاندا .
٥. دوور بکەونەوە لەگەندەڵی و پاوانخوازی دەسەڵات.و ھەوڵی پێکەوەنانی دەسەڵاتێک و ھێزێکی چەکداری نیشتیمانی و دامودەزگا نیشتیمانیەکان بدەن دوور لە مۆرکی تەسکی حیزبایەتی و ناوچەگەری.
تەنھا بەم کارە دەکرێت کەرکوک و تەواوی ناوچە دابڕێنراوەکان بگەڕێنرێنەوە سەر ھەرێمی کوردستان،بەپێچەوانەشەوە دەبێت تاماوین وەکو عەرەبەکان چۆن بەبێ دەسەڵاتی لە دوورەوە فرمێسک بۆ ئەندەلوسی لەدەستچوویان ھەڵدەرێژن ئێمەش وەکو کورد فرمێسکی پەشیمانی وبێدەسەڵاتی بۆ کەرکوک ھەڵبڕێژین

وەڵامێک بنووسە

پۆستی ئەلکترۆنیکەت بڵاو ناکرێتەوە . خانە پێویستەکان دەستنیشانکراون بە *